A mund të blejë një i huaj pronë në Shqipëri? Rregullat
Redaksia e Reale.al · · ⏱ 8 min lexim
Një shtetas i huaj mund të blejë apartament ose shtëpi në Shqipëri, me disa kufizime për tokën bujqësore. Dokumentet, numri tatimor, prokura dhe kujdeset kryesore.
Shkurt
- Të huajt mund të blejnë apartamente, shtëpi dhe njësi tregtare, në përgjithësi si shtetasit shqiptarë.
- Toka bujqësore në përgjithësi nuk mund të blihet, por mund të merret me qira afatgjatë.
- Nevojiten pasaportë, numër tatimor, pagesë bankare dhe prova e origjinës së fondeve.
- Blerja mund të bëhet edhe nga jashtë me prokurë me Apostille dhe përkthim.
- Kontrolloni gjithmonë certifikatën e pronësisë dhe mos paguani në para në dorë.
Gjithnjë e më shumë të huaj, nga Italia, nga vende të tjera të Evropës dhe më gjerë, kërkojnë apartamente dhe shtëpi në Shqipëri, sidomos në Tiranë dhe në bregdet. Pyetja e parë që bëjnë është gjithmonë e njëjta: a mundet një i huaj të blejë pronë në Shqipëri? Në këtë udhëzues shpjegojmë çfarë mund të blejë një shtetas i huaj, ku ka kufizime, cilat dokumente nevojiten, si funksionon numri tatimor dhe prokura, dhe ku duhet treguar kujdes. Rregullat mund të ndryshojnë me kohë, ndaj para se të firmosni, çdo çështje ligjore ose tatimore konfirmojeni me një noter ose avokat.
A mund të blejë një i huaj shtëpi në Shqipëri?
Po. Shtetasit e huaj, si persona fizikë ashtu edhe shoqëri, mund të blejnë apartamente, shtëpi, vila dhe njësi tregtare në Shqipëri, në përgjithësi me të njëjtat procedura si shtetasit shqiptarë. Nëse për shtetësinë tuaj vlejnë kushte të veçanta, jua konfirmon noteri ose avokati para firmës. Blerja bëhet me kontratë shitjeje para noterit dhe regjistrohet në Agjencinë Shtetërore të Kadastrës (ASHK), e cila lëshon certifikatën e pronësisë në emër të blerësit.
Kjo do të thotë që një i huaj mund të kërkojë lirisht apartamente në shitje në Tiranë ose prona në bregdet. Në Reale.al çdo njoftim përkthehet automatikisht në shqip, anglisht dhe italisht.
Çfarë nuk mund të blejë një i huaj?
Kufizimi kryesor ka të bëjë me tokën bujqësore. Sipas rregullave në fuqi, shtetasit e huaj në përgjithësi nuk mund të blejnë tokë bujqësore, pyje, livadhe dhe kullota, por mund t'i marrin me qira për periudha të gjata: kohëzgjatjen e lejuar dhe kushtet e kontratës i konfirmon një avokat. Për truallin ndërtimor ose tokën që lidhet me një investim mund të ketë rregulla të veçanta, që duhen kontrolluar me avokatin rast pas rasti.
- Zakonisht e lejuar: apartamente, shtëpi, vila, dyqane, zyra, njësi në ndërtesa në ndërtim.
- E kufizuar: toka bujqësore, pyjet, livadhet dhe kullotat.
- Për t'u kontrolluar rast pas rasti: trualli ndërtimor, shtëpitë me oborr të madh në zona rurale, ku duhet kuptuar si është klasifikuar toka në kadastër.
Nëse një vilë në fshat ka tokë rreth saj, kërkoni që noteri të kontrollojë kategorinë e tokës përpara se të paguani paradhënie.
Cilat dokumente duhen për të blerë pronë si i huaj?
| Dokumenti | Për çfarë shërben |
|---|---|
| Pasaportë e vlefshme | Identifikimi i blerësit te noteri dhe në kadastër |
| Numër identifikimi tatimor në Shqipëri | Pagesa e taksave dhe regjistrimi i pronës; noteri ju tregon cili numër duhet |
| Llogari bankare (shpesh në Shqipëri) | Pagesa e çmimit me transfertë bankare, e gjurmueshme; kufirin e parave në dorë e konfirmon banka |
| Prova e origjinës së fondeve | Kontrollet kundër pastrimit të parave nga banka dhe noteri |
| Prokurë (nëse nuk jeni të pranishëm) | Lejon një person të besuar të nënshkruajë për ju |
| Përkthyes (nëse nuk flisni shqip) | Akti noterial hartohet në shqip; pyesni noterin nëse kërkohet përkthyes |
Nga ana e shitësit, kërkoni gjithmonë certifikatën e pronësisë të përditësuar, planimetrinë dhe, për ndërtesat e reja, lejen e ndërtimit. Lexoni udhëzuesin tonë për certifikatën e pronësisë dhe hipotekën.
Si merret numri tatimor (NIPT ose NID) për të huajt?
Për shtetasit shqiptarë, numri personal (NID) përdoret në shumë procedura. Një i huaj zakonisht ka nevojë për një numër identifikimi tatimor në Shqipëri për të paguar taksat e transaksionit dhe për t'u regjistruar si pronar. Numri lëshohet nga administrata tatimore ose përmes procedurave të lidhura me noterin dhe bankën: procedurën, zyrën kompetente dhe afatet jua tregon noteri. NIPT-i është numri i identifikimit të subjekteve tatimore, që përdoret sidomos për shoqëritë dhe bizneset; nëse ju duhet edhe si person fizik, pyesni noterin ose një kontabilist.
Këshilla praktike: pyesni noterin që në fillim çfarë numri ju duhet dhe sa kohë merr. Kështu nuk e shtyni ditën e nënshkrimit.
A mund të blej pa qenë i pranishëm në Shqipëri?
Po, me prokurë. Shumë blerës të huaj vijnë një herë për të parë pronat dhe pastaj e përfundojnë blerjen nga jashtë. Prokura zakonisht:
- Hartohet te një noter në vendin tuaj ose në konsullatën shqiptare.
- Pajiset me vulën Apostille, nëse vendi juaj është pjesë e Konventës së Hagës; cila zyrë e vendos varet nga vendi dhe lloji i dokumentit, ndaj pyesni noterin që e harton.
- Përkthehet në shqip nga përkthyes i certifikuar; noteri shqiptar që do ta përdorë ju thotë si duhet vërtetuar përkthimi.
Prokura duhet të jetë e qartë: cila pronë, çfarë çmimi maksimal, kush mund të marrë pagesat. Mos jepni prokura të përgjithshme që lejojnë shitjen ose hipotekimin e pasurive tuaja.
Si zhvillohet blerja hap pas hapi për një të huaj?
- Kërkimi dhe vizita. Ruani kërkimet dhe pronat në të preferuarat; përdorni vlerësimin e shtëpisë për të kuptuar nëse çmimi është i arsyeshëm.
- Kontrolli i dokumenteve. Certifikata e pronësisë, barrët, lejet. Një avokat i pavarur është investim i mirë.
- Kontrata paraprake. Me paradhënie, afate dhe kushte për kthimin e saj.
- Pagesa dhe kontrata përfundimtare te noteri.
- Regjistrimi në ASHK dhe marrja e certifikatës në emrin tuaj.
Më shumë detaje në udhëzuesin blerja e shtëpisë hap pas hapi dhe për shpenzimet në kostot dhe taksat e blerjes; llogaritini me mjetin e kostove të blerjes.
Një këshillë e fundit për këtë fazë: mos e caktoni ditën e nënshkrimit para se të keni në dorë numrin tatimor, llogarinë bankare aktive dhe përkthimin e prokurës, nëse do ta përdorni. Shumë vonesa ndodhin pikërisht sepse mungon një dokument i vogël. Kërkoni nga noteri listën e plotë me shkrim dhe kontrollojeni bashkë me avokatin të paktën një javë përpara. Nëse blini një apartament në ndërtim, kërkoni gjithashtu kopjen e lejes së ndërtimit dhe kontrolloni që ndërtuesi të jetë pronar i truallit ose të ketë një marrëveshje të rregullt me pronarin.
A jep blerja e pronës të drejtë qëndrimi?
Pronësia e një shtëpie mund të jetë një nga bazat për të kërkuar leje qëndrimi në Shqipëri, por kushtet, dokumentet dhe kohëzgjatja varen nga ligji për të huajt dhe nga shtetësia juaj, dhe duhen konfirmuar me një avokat ose me zyrën e migracionit. Lexoni udhëzuesin tonë për lejen e qëndrimit me pronë.
A ia vlen të blej përmes një shoqërie?
Disa investitorë të huaj mendojnë të blejnë përmes një shoqërie të regjistruar në Shqipëri, sidomos kur blejnë disa prona ose duan t'i japin me qira si aktivitet. Kjo mund të ketë kuptim në raste të caktuara, por sjell kosto kontabiliteti, detyrime deklarimi dhe rregulla tatimore të ndryshme nga ato të personit fizik, që vetëm një kontabilist mund t'i vlerësojë për rastin tuaj. Për një shtëpi të vetme për përdorim personal, blerja si person fizik është zakonisht më e thjeshtë. Para se të vendosni, flisni me një kontabilist që njeh si sistemin shqiptar ashtu edhe atë të vendit tuaj.
Si të zgjidhni noterin, avokatin dhe agjencinë?
Noteri harton aktin dhe kontrollon identitetin e palëve, por nuk është avokati juaj. Për një blerës të huaj, sidomos kur nuk flet shqip, ia vlen të ketë:
- Një avokat të pavarur, që nuk paguhet nga shitësi ose nga ndërtuesi, për të kontrolluar certifikatën, lejet dhe kontratën paraprake.
- Një përkthyes të besuar për çdo dokument që nënshkruani, jo vetëm për aktin përfundimtar.
- Një agjent me licencë, që njeh zonën dhe mund të shpjegojë çmimet. Në Reale.al agjentët me licencë të verifikuar kanë një shenjë dalluese.
Pyetni gjithmonë me shkrim për tarifat e secilit, para se të nisni punën. Dhe nëse diçka nuk është e qartë, mos nënshkruani derisa ta kuptoni plotësisht.
Çfarë ndodh pas blerjes?
Pasi certifikata e re të jetë lëshuar në emrin tuaj, kaloni kontratat e energjisë elektrike dhe të ujit në emrin tuaj, njoftoni administratorin e ndërtesës dhe pyesni në bashki ose te administratori si dhe kur paguhet taksa vendore mbi pronën. Nëse doni ta jepni me qira, lexoni udhëzuesin për rendimentin e qirasë. Ruani kopje të të gjitha dokumenteve, edhe në format elektronik: do t'ju duhen kur të shisni ose kur të kërkoni leje qëndrimi.
Cilat janë gabimet më të zakonshme të blerësve të huaj?
- Pagesa në para në dorë ose në llogari të një personi që nuk është pronari.
- Blerja e një prone pa certifikatë pronësie ose në proces legalizimi pa e kuptuar rrezikun.
- Deklarimi në kontratë i një çmimi më të ulët se ai real: rrezik ligjor dhe problem kur të shisni.
- Paradhënie të mëdha për projekte pa leje ndërtimi. Lexoni blerjen në projekt.
- Nënshkrimi i dokumenteve në shqip pa përkthim.
Në Reale.al mund të zgjidhni agjentë me licencë të verifikuar dhe njoftime që tregojnë nëse prona ka certifikatë pronësie. Shikoni si funksionon verifikimi dhe listën e agjencive.
Pyetje të shpeshta
A duhet të kem leje qëndrimi për të blerë shtëpi në Shqipëri?
A mund të blejë një i huaj tokë bujqësore?
A mund ta blej shtëpinë pa ardhur në Shqipëri?
Si paguhet çmimi i shtëpisë?
A jep prona leje qëndrimi automatikisht?
Njoftimet më të reja
€335.000
€4.136/m²
Apartament 1+1, 81 m² – Green Coast 2, Palasë
Green Coast 2, Himarë
€670.000
€6.204/m²
Apartament 1+1, 108 m² me tarracë 121 m² – Green Coast 2, Palasë
Green Coast 2, Himarë
€298.700
€2.510/m²
Apartament 2+1, 119 m² me ballkon 26 m² përballë portit – Orikum Bay, Vlorë · €298.700
Orikum, Vlorë
€286.752
€2.410/m²
Apartament 2+1, 119 m² me ballkon 26 m² përballë portit – Orikum Bay, Vlorë · €286.752
Orikum, Vlorë