Kalo te përmbajtja
Reale.al

Blerja e apartamentit në projekt: kontrata, pagesat dhe rreziqet

Redaksia e Reale.al · · ⏱ 8 min lexim

Apartament në ndërtim me çmim më të mirë, por me më shumë rreziqe. Si funksionon kontrata e sipërmarrjes, si paguhet me faza dhe çfarë garancish të kërkoni.

Blerja e apartamentit në projekt: kontrata, pagesat dhe rreziqet

Shkurt

  • Në projekt nënshkruani një kontratë sipërmarrjeje te noteri; pronar bëheni vetëm me certifikatën e pronësisë.
  • Kontrolloni lejen e ndërtimit, pronësinë e truallit dhe kontratën me pronarët e tokës.
  • Lidhni këstet me fazat reale të ndërtimit dhe paguani vetëm me bankë.
  • Mos llogaritni te një garanci bankare: negocioni penalitete dhe një këst të fundit me regjistrimin.
  • Përfshini gjithmonë një avokat të pavarur dhe noterin.

Një pjesë e madhe e apartamenteve që shiten sot në Tiranë dhe në bregdet blihen "në projekt", pra kur pallati është ende kantier ose madje vetëm vizatim. Çmimi është zakonisht më tërheqës dhe mund të zgjidhni katin dhe ekspozimin më të mirë. Nga ana tjetër, po i besoni ndërtuesit para për diçka që nuk ekziston ende. Ky udhëzues shpjegon si funksionon kontrata e sipërmarrjes, si strukturohen pagesat, cilat garanci mund të kërkoni dhe si t'i ulni rreziqet. Nuk zëvendëson këshillën e një noteri ose avokati, të cilët duhet t'i përfshini gjithmonë. Rezidencat në ndërtim në Reale.al i gjeni te seksioni ndërtime të reja.

Çfarë do të thotë të blesh një apartament në projekt?

Blerja në projekt do të thotë që nënshkruani me ndërtuesin para se apartamenti të jetë përfunduar dhe paguani me këste ndërsa ndërtimi përparon. Apartamenti kalon në emrin tuaj vetëm në fund, kur ndërtesa merr lejen e përdorimit dhe njësia regjistrohet në kadastër. Deri atëherë, ajo që keni në dorë është një kontratë dhe jo një certifikatë pronësie. Ky është dallimi thelbësor me blerjen e një apartamenti të gatshëm, të cilin e kemi krahasuar në udhëzuesin ndërtim i ri apo i vjetër.

Çfarë është kontrata e sipërmarrjes?

Në praktikën shqiptare, marrëdhënia midis blerësit dhe ndërtuesit për një apartament në ndërtim zakonisht formalizohet me një kontratë sipërmarrjeje, e lidhur para noterit. Me të, ndërtuesi merr përsipër të ndërtojë dhe t'ju dorëzojë një njësi të caktuar, me karakteristika të përcaktuara, kundrejt një çmimi që paguhet sipas një grafiku. Cilat dispozita ligjore zbatohen dhe çfarë mbrojtjeje ju japin, jua shpjegon noteri ose avokati para nënshkrimit.

Kini parasysh se i njëjti emër përdoret edhe për një marrëveshje tjetër: atë midis pronarëve të truallit dhe ndërtuesit, ku pronarët japin tokën dhe marrin në këmbim apartamente. Kjo kontratë ju intereson edhe juve si blerës, sepse tregon nëse ndërtuesi ka të drejtë të ndërtojë dhe të shesë njësitë që po ju ofron.

Çfarë duhet të përmbajë kontrata?

  • Identifikimin e saktë të apartamentit: kati, numri, ekspozimi, sipërfaqja neto dhe bruto, me planimetrinë si aneks.
  • Specifikimet teknike të përfundimit: dyshemetë, dritaret, dyert, banjat, ngrohja dhe ftohja, pjesët e përbashkëta.
  • Çmimin total, monedhën dhe grafikun e pagesave, të lidhur me fazat e ndërtimit.
  • Afatin e dorëzimit dhe penalitetet për çdo muaj vonesë.
  • Çfarë ndodh nëse sipërfaqja përfundimtare ndryshon nga ajo e kontratës, me një tolerancë të shkruar.
  • Detyrimin e ndërtuesit për të siguruar lejen e përdorimit dhe për të kryer regjistrimin në emrin tuaj, me afat.
  • Kushtet e zgjidhjes së kontratës dhe të kthimit të parave nga të dyja palët.

Cilat dokumente duhet të kërkoni para nënshkrimit?

  1. Leja e ndërtimit: e lëshuar nga autoriteti kompetent, që varet nga madhësia dhe vendndodhja e projektit; avokati ju ndihmon ta verifikoni. Kontrolloni që numri i kateve dhe i njësive përputhet me projektin që ju tregojnë. Pyesni noterin ose avokatin si mund ta verifikoni lejen në burimet zyrtare.
  2. Dokumenti i pronësisë së truallit: certifikata e pronësisë së tokës, që tregon kush është pronari dhe nëse ka hipoteka ose barrë të tjera. Shpjegimin për leximin e këtij dokumenti e gjeni te udhëzuesi certifikata e pronësisë dhe hipoteka.
  3. Kontrata me pronarët e truallit, nëse toka nuk është e ndërtuesit: kontrolloni që njësia juaj nuk është ndër ato që u takojnë pronarëve.
  4. Të dhënat e shoqërisë ndërtuese: ekstrakti nga Qendra Kombëtare e Biznesit, me administratorin dhe gjendjen e shoqërisë.
  5. Projekti dhe planimetria e miratuar, jo vetëm materialet e marketingut.

Si funksionojnë fazat e pagesës?

Nuk ka një skemë të vetme të detyrueshme: grafiku negociohet me ndërtuesin. Skema më e zakonshme i lidh këstet me përparimin e punimeve, në mënyrë që të mos paguani shumë më tepër se ajo që është ndërtuar.

FazaÇfarë ndodhÇfarë të kontrolloni
Rezervimi / kapariBllokoni apartamentin, shpesh me një marrëveshje paraprakeKur kthehet kapari dhe në çfarë kushtesh
Nënshkrimi te noteriKontrata e sipërmarrjes dhe pagesa e parëDokumentet e lejes dhe të truallit
Karkasa / skeletiStruktura e ndërtesës përfundonQë faza është arritur realisht, me vizitë në kantier
PërfundimetFasada, instalimet, suvatimetPërputhja me specifikimet teknike
DorëzimiAkti i dorëzimit dhe çelësatDefektet, të shkruara në procesverbal
RegjistrimiCertifikata e pronësisë në emrin tuajQë mbetja e çmimit lidhet me këtë hap

Paguani gjithmonë me transfertë bankare drejt llogarisë së shoqërisë, jo me para në dorë, dhe ruani çdo dëftesë. Nëse planifikoni të përdorni kredi, mund të bëni një llogaritje paraprake me kalkulatorin e kredisë; nëse dhe si financohen apartamentet në ndërtim e vendos banka, prandaj pyeteni para se të nënshkruani me ndërtuesin.

Çfarë garancish mund të kërkoni nga ndërtuesi?

Në Shqipëri, garancia bankare për blerësit e apartamenteve në projekt ose llogaria e bllokuar (escrow) nuk janë diçka që mund ta merrni për të mirëqenë: pyesni ndërtuesin dhe avokatin nëse ofrohen për projektin tuaj. Kjo do të thotë që mbrojtja juaj varet kryesisht nga sa mirë është shkruar kontrata dhe nga besueshmëria e ndërtuesit. Ja çfarë mund të negocioni:

  • Penalitete për vonesë të qarta, të llogaritura për muaj, dhe e drejta për të zgjidhur kontratën pas një vonese të gjatë.
  • Garanci bankare ose sigurim për shumat e paguara, kur ndërtuesi pranon ta ofrojë.
  • Regjistrim i kontratës ose shënim në regjistrin e pasurisë, për të shmangur shitjen e dyfishtë; nëse kjo është e mundur për rastin tuaj, e konfirmon noteri.
  • Pjesë e çmimit e lidhur me certifikatën: një pjesë e fundit që paguhet vetëm kur apartamenti regjistrohet në emrin tuaj.
  • Garanci për defektet pas dorëzimit, me afat të shkruar në kontratë; avokati ju thotë çfarë garancie parashikon edhe ligji.

Cilat janë rreziqet kryesore të blerjes në projekt?

  • Vonesat: rreziku më i shpeshtë. Një vit vonesë do të thotë një vit qira ose kredi pa shtëpi.
  • Ndryshime në projekt: kate të shtuara, ndryshim i planimetrisë, materiale më të lira se ato të premtuara.
  • Shitja e dyfishtë: e njëjta njësi u premtohet dy blerësve.
  • Hipoteka mbi truallin ose ndërtesën nga kredia e ndërtuesit, që duhet të hiqet para regjistrimit.
  • Vështirësi financiare të ndërtuesit, që mund ta ndalojnë kantierin.
  • Vonesa në lejen e përdorimit dhe për rrjedhojë në certifikatën e pronësisë, edhe kur ju jetoni tashmë në apartament.

Si t'i ulni rreziqet në praktikë?

  1. Studioni ndërtuesin: vizitoni projektet e tij të përfunduara dhe pyesni banorët nëse i morën apartamentet në kohë dhe nëse kanë certifikatën e pronësisë.
  2. Merrni një avokat tuajin, të pavarur nga ndërtuesi, për të lexuar kontratën para se ta nënshkruani te noteri.
  3. Lidhni pagesat me fazat reale dhe vizitoni kantierin para çdo kësti.
  4. Mos paguani shumicën e çmimit në fillim, edhe nëse ju ofrohet zbritje për pagesë të plotë.
  5. Kërkoni të gjitha premtimet me shkrim: parkimi, depoja, përfundimet, afati. Ajo që nuk është në kontratë nuk ekziston.
  6. Llogaritni kostot shtesë: noteri, regjistrimi, mobilimi. Udhëzuesi për kostot dhe taksat e blerjes ju ndihmon. Pyesni edhe nëse çmimi përfshin TVSH-në dhe kërkojeni të shkruar në kontratë.
  7. Në dorëzim, mos firmosni pa kontrolluar: shkruani në procesverbal çdo defekt dhe afatin për ta riparuar.

Çfarë ndodh pas dorëzimit të çelësave?

Pas përfundimit, ndërtuesi duhet të marrë lejen e përdorimit dhe të kryejë regjistrimin e njësive në kadastër. Në disa raste kjo bëhet me një kontratë shitblerjeje përfundimtare, në të tjera regjistrimi bëhet mbi bazën e kontratës së sipërmarrjes dhe të dokumenteve të përfundimit. Pyesni noterin cila procedurë zbatohet për rastin tuaj dhe kush paguan cilat tarifa. Vetëm kur keni certifikatën e pronësisë në emrin tuaj, apartamenti është plotësisht i juaji: mund ta shisni, ta hipotekoni ose ta lini trashëgimi pa pengesa.

Si t'i gjeni dhe krahasoni projektet në Reale.al?

Ndërtuesit në Reale.al kanë faqe "Rezidenca" të dedikuara për komplekset në ndërtim, ku shihni njësitë në dispozicion dhe kontaktoni direkt shitësin. Te seksioni ndërtime të reja i gjeni të gjitha, ndërsa te lista e agjencive gjeni profesionistët që i ndjekin. Agjentët me licencë të verifikuar kanë një shenjë dalluese: si e bëjmë verifikimin e shpjegojmë te si verifikojmë. Ruani projektet që ju interesojnë te të preferuarat me shënimet tuaja dhe aktivizoni njoftimin kur ulet çmimi.

Pyetje të shpeshta

A jam pronar i apartamentit sapo nënshkruaj kontratën e sipërmarrjes?
Jo. Kontrata ju jep të drejtën që ndërtuesi t'ju dorëzojë apartamentin, por pronar bëheni kur njësia regjistrohet në emrin tuaj dhe merrni certifikatën e pronësisë. Prandaj ka rëndësi që kontrata të ketë afat dhe detyrim të qartë për regjistrimin.
Sa duhet të paguaj në fillim?
Në praktikë grafiku negociohet me ndërtuesin; avokati ju thotë nëse ka kufij që duhen respektuar. Rregulli i mirë është që shumat e paguara të mos e kalojnë shumë vlerën e asaj që është ndërtuar, dhe që një pjesë e fundit të paguhet vetëm me regjistrimin e apartamentit.
Çfarë ndodh nëse ndërtuesi vonohet?
Varet nga kontrata. Nëse ka penalitete për vonesë, keni të drejtë t'i kërkoni; nëse vonesa është shumë e gjatë, mund të keni të drejtë ta zgjidhni kontratën dhe të kërkoni kthimin e parave. Pa klauzola të qarta, mbetet vetëm rruga gjyqësore, e gjatë dhe e kushtueshme.
Si e kontrolloj lejen e ndërtimit?
Kërkojini ndërtuesit kopjen e lejes dhe numrin e saj, dhe verifikojeni në burimet zyrtare ose me ndihmën e noterit apo avokatit. Kontrolloni sidomos numrin e kateve dhe të njësive të miratuara.
A mund të marr kredi për një apartament në ndërtim?
Në disa raste po, kur banka ka marrëveshje me ndërtuesin ose me projektin. Kushtet ndryshojnë nga banka në bankë, prandaj pyesni para se të nënshkruani dhe kontrolloni që grafiku i pagesave përputhet me çlirimin e kredisë.

Njoftimet më të reja