Kontrata e qirasë në Shqipëri: çfarë duhet të përmbajë
Redaksia e Reale.al · · ⏱ 9 min lexim
Udhëzues praktik për kontratën e qirasë në Shqipëri: elementet e domosdoshme, depozita, noteri, tatimet, të drejtat e palëve dhe përfundimi i kontratës.
Shkurt
- Mos paguani asgjë, as depozitën, pa kontratë të shkruar dhe të firmosur.
- Kontrata duhet të ketë palët, pronën, afatin, qiranë, depozitën, shpenzimet dhe inventarin.
- Noterizimi jep datë të sigurt dhe shpesh kërkohet nga institucionet; pronari deklaron qiranë në tatime.
- Bëni proces-verbal me foto në hyrje dhe në dalje: kjo zgjidh shumicën e debateve për depozitën.
- Pronari nuk mund ta largojë vetë qiramarrësin: në konflikt vendos gjykata.
Kontrata e qirasë është dokumenti që e kthen një marrëveshje me fjalë në diçka që mund ta mbroni. Për qiramarrësin ajo tregon sa paguan, për sa kohë dhe çfarë mund t'i kërkojë pronarit. Për qiradhënësin ajo përcakton kur paguhet qiraja, kush mbulon dëmet dhe si e merr pronën mbrapsht. Në këtë udhëzues shpjegojmë çfarë duhet të shkruhet në kontratë, si funksionon depozita, kur duhet noteri dhe regjistrimi, cilat janë të drejtat e secilës palë dhe si mbyllet kontrata pa konflikte.
Ky artikull jep informacion të përgjithshëm. Rregullat e qirasë përcaktohen kryesisht nga Kodi Civil dhe nga legjislacioni tatimor; për çdo rast konkret, sidomos për afatet, normat e tatimit dhe formën e kontratës, kërkoni konfirmim te noteri, avokati ose zyra tatimore.
A duhet kontrata e qirasë të jetë me shkrim?
Në praktikë, po. Edhe nëse një marrëveshje me gojë mund të ketë vlerë mes palëve, pa dokument të shkruar është shumë e vështirë të provoni sa ishte qiraja, sa depozitë u dha ose kur skadon afati. Nëse për qiranë tuaj ligji kërkon formë të shkruar ose formë noteriale, jua konfirmon noteri ose avokati. Për më tepër, një kontratë e shkruar dhe e nënshkruar nga të dyja palët është dokumenti që zakonisht kërkohet kur deklarohet qiraja në tatime, kur regjistrohet adresa e qiramarrësit dhe, për të huajt, në dosjen e lejes së qëndrimit; çfarë forme pranon saktësisht secila zyrë, pyeteni vetë zyrën.
Rregulli i thjeshtë: mos kaloni asnjë pagesë, qoftë edhe depozitën, pa pasur më parë kontratën e firmosur.
Çfarë duhet të përmbajë një kontratë qiraje?
Një kontratë e mirë nuk është e gjatë, por është e qartë. Këto janë elementet që duhet të gjeni gjithmonë:
- Palët: emri i plotë, numri i kartës së identitetit ose pasaportës dhe adresa e qiradhënësit dhe e qiramarrësit. Nëse pronari përfaqësohet nga dikush tjetër, duhet prokura.
- Prona: adresa e saktë, kati, sipërfaqja, numri i pasurisë sipas çertifikatës së pronësisë, si dhe nëse përfshihen bodrumi, parkimi ose ballkoni.
- Pronësia: referenca te çertifikata e pronësisë që tregon se ai që jep me qira ka të drejtë ta bëjë.
- Afati: data e fillimit, kohëzgjatja (p.sh. një vit) dhe çfarë ndodh në fund: rinovim automatik apo kontratë e re.
- Qiraja: shuma, monedha (lekë ose euro), dita e pagesës dhe mënyra (transfertë bankare ose para në dorë me mandat).
- Depozita: shuma, kur kthehet dhe për çfarë mund të mbahet.
- Shpenzimet: kush paguan dritat, ujin, internetin, mirëmbajtjen e pallatit dhe taksat vendore.
- Inventari: lista e mobiljeve dhe pajisjeve, me gjendjen e tyre dhe mundësisht me foto.
- Riparimet: çfarë rregullon qiramarrësi dhe çfarë rregullon pronari.
- Përfundimi: afati i njoftimit, rastet e zgjidhjes së parakohshme dhe pasojat.
- Rregulla të tjera: kafshët, nënqiraja, ndryshimet në banesë, numri i personave që banojnë.
Nëse kontrata do të përdoret nga një i huaj, është praktike ta keni në dy gjuhë, shqip dhe në gjuhën e qiramarrësit, duke përcaktuar se cili version mbizotëron në rast mospërputhjeje.
Sa është depozita dhe kur kthehet?
Depozita është një shumë që qiramarrësi i jep pronarit në fillim si garanci për dëmet ose për qiratë e papaguara. Shuma vendoset me marrëveshje mes palëve; nëse ka ndonjë kufi ligjor për banesat, konfirmojeni me noterin ose avokatin. Në tregun shqiptar shpesh kërkohet depozita e barabartë me qiranë e një muaji, bashkë me qiranë e parë, por kjo është praktikë, jo detyrim.
Që depozita të mos bëhet burim debati:
- shkruani në kontratë shumën e saktë dhe se ajo nuk është qira e parapaguar;
- shkruani në kontratë brenda sa ditësh kthehet pas dorëzimit të çelësave; nëse ka afat ligjor, jua tregon noteri ose avokati, por një afat i shkruar shmang çdo paqartësi;
- bëni një proces-verbal dorëzimi në hyrje dhe një në dalje, me foto të datuara;
- ndani qartë konsumimin normal (bojë e zbehur, gërvishtje të vogla) nga dëmet e vërteta (pajisje të thyera, njolla të rënda).
Pronari mund të mbajë nga depozita vetëm atë që justifikohet: dëme të dokumentuara, fatura të papaguara ose qira të prapambetura. Pjesa tjetër i kthehet qiramarrësit.
A duhet ta noterizoj dhe ta regjistroj kontratën?
Këtu shumë njerëz ngatërrohen, sepse bëhet fjalë për dy hapa të ndryshëm.
Noterizimi
Kontrata e qirasë mund të bëhet edhe si shkresë private e firmosur nga palët. Megjithatë, kontrata e noterizuar ka datë të sigurt dhe vlerë më të fortë provuese, dhe mund t'ju kërkohet nga institucionet: për regjistrimin e vendbanimit, për lejen e qëndrimit të të huajve, nga disa banka ose nga punëdhënësi. Para se të shkoni te noteri, pyesni zyrën që jua kërkon se çfarë forme pranon. Kostoja e noterit zakonisht ndahet sipas marrëveshjes; pyesni noterin për tarifën përpara.
Regjistrimi në tatime
Të ardhurat nga qiraja janë të tatueshme. Qiradhënësi, si person fizik, ka detyrimin të deklarojë qiranë dhe të paguajë tatimin në organet tatimore. Normën në fuqi, afatet e deklarimit dhe mënyrën e pagesës konfirmojini me zyrën tatimore ose me një kontabilist, sepse ndryshojnë me ligjin. Kur qiramarrësi është biznes, mund të ketë rregulla të veçanta për mbajtjen e tatimit në burim: pyesni kontabilistin se kush e derdh tatimin në rastin tuaj. Kontrata e paregjistruar nuk e bën qiranë të paligjshme për qiramarrësin, por e lë atë pa mbrojtje kur i duhet të provojë adresën ose marrëdhënien, dhe e ekspozon pronarin ndaj gjobave.
Cilat janë të drejtat dhe detyrimet e qiramarrësit?
Qiramarrësi ka të drejtë të marrë banesën në gjendjen e premtuar dhe ta përdorë qetësisht për gjithë afatin. Kjo do të thotë:
- pronari nuk mund të hyjë në banesë pa lejen e tij, përveç rasteve urgjente ose kur është rënë dakord në kontratë;
- qiraja nuk mund të rritet gjatë afatit nëse kontrata nuk e parashikon;
- për defektet e rënda që e bëjnë banesën të papërdorshme (çati që pikon, instalime elektrike të rrezikshme) përgjegjësia bie zakonisht te pronari; shkruajeni qartë në kontratë dhe, në rast debati, konsultohuni me avokat;
- nëse prona shitet, çfarë ndodh me kontratën ndaj pronarit të ri varet nga forma e saj dhe nga data e sigurt: për këtë pyesni noterin ose avokatin para se të firmosni.
Nga ana tjetër, qiramarrësi duhet të paguajë në kohë, të përdorë banesën me kujdes, të paguajë faturat që i takojnë, të mos e japë me nënqira pa pëlqimin me shkrim të pronarit (shkruajeni këtë rregull në kontratë) dhe ta kthejë në fund në gjendjen që e mori, përveç konsumimit normal.
Cilat janë të drejtat dhe detyrimet e qiradhënësit?
Pronari ka të drejtë të marrë qiranë në kohë, të verifikojë periodikisht gjendjen e banesës me paralajmërim, të mbajë nga depozita dëmet e dokumentuara dhe ta zgjidhë kontratën kur qiramarrësi shkel rëndë detyrimet. Ai detyrohet të dorëzojë banesën të përshtatshme për banim, të bëjë riparimet e mëdha, të deklarojë qiranë në tatime dhe të respektojë privatësinë e qiramarrësit.
Tabela më poshtë tregon ndarjen që hasim më shpesh. Ajo mund të ndryshohet me marrëveshje, prandaj gjithçka duhet shkruar në kontratë.
| Shpenzimi | Zakonisht e paguan | Shënim |
|---|---|---|
| Energjia elektrike, uji, gazi | Qiramarrësi | Lexoni matësat në ditën e hyrjes |
| Interneti dhe televizioni | Qiramarrësi | Kontrata me operatorin mund të kalojë në emër të tij |
| Mirëmbajtja e pallatit | Qiramarrësi | Pyesni administratorin për shumën |
| Taksat vendore për banesën | Sipas marrëveshjes | Pyesni bashkinë si dhe ku paguhen |
| Tatimi mbi qiranë | Qiradhënësi | Normën e konfirmon zyra tatimore ose kontabilisti |
| Riparimet e vogla | Qiramarrësi | Llamba, rubineta, dëme nga përdorimi |
| Riparimet e mëdha | Qiradhënësi | Kaldaja, instalimet, çatia, strukturat |
Si përfundon kontrata e qirasë?
Kontrata mund të mbyllet në disa mënyra:
- Me skadimin e afatit. Nëse kontrata ka datë përfundimi, ajo mbaron vetë. Kontrolloni nëse ka klauzolë rinovimi automatik dhe sa kohë përpara duhet njoftuar pala tjetër nëse nuk doni ta rinovoni.
- Me marrëveshje. Palët mund ta mbyllin në çdo kohë me një akt të shkruar ku përcaktojnë datën e dorëzimit dhe kthimin e depozitës.
- Me njoftim. Për kontratat pa afat, secila palë mund ta zgjidhë me njoftim paraprak. Shkruani afatin e njoftimit në kontratë; nëse kontrata hesht, afatin ligjor jua konfirmon avokati ose noteri. Për kontratat me afat, zgjidhja e parakohshme duhet të parashikohet në kontratë, ndryshe mund të sjellë detyrim dëmshpërblimi.
- Për shkelje të rëndë. Mospagimi i përsëritur i qirasë, dëmtimi i rëndë i banesës ose përdorimi për qëllime të tjera janë arsye për zgjidhje. Pronari nuk mund ta largojë vetë qiramarrësin, as t'i ndërrojë bravën ose t'i presë dritat: në rast mosmarrëveshjeje duhet ndjekur rruga ligjore, dhe procedurën e saktë jua shpjegon një avokat.
Në ditën e largimit bëni bashkë proces-verbalin e dorëzimit, lexoni matësat, mblidhni të gjithë çelësat dhe shënoni datën kur kthehet depozita.
Çfarë të kontrolloni para se të firmosni?
- Kërkoni të shihni çertifikatën e pronësisë dhe krahasoni emrin me kartën e identitetit të atij që firmos. Për më shumë, lexoni udhëzuesin tonë për çertifikatën e pronësisë dhe hipotekën.
- Kontrolloni që nuk ka fatura të prapambetura për dritat dhe ujin.
- Provoni pajisjet: kaldaja, kondicioneri, sobat, dyert dhe dritaret.
- Bëni foto të çdo dhome dhe ruajini me datë.
- Lexoni klauzolat e përfundimit dhe të rritjes së qirasë dy herë.
Ku të gjeni një banesë me qira dhe si ta zgjidhni?
Në Reale.al mund të kërkoni apartamente me qira në Tiranë dhe në qytetet e tjera, sipas zonës, numrit të dhomave (1+1, 2+1) dhe çmimit, ose duke vizatuar në hartë zonën që ju intereson. Nëse i njëjti apartament publikohet nga disa agjenci, ju shihni vetëm një njoftim me agjencitë e listuara. Agjentët me licencë të verifikuar kanë një shenjë dalluese; mënyrën si kontrollojmë njoftimet e shpjegojmë te si verifikojmë.
Për të kuptuar nivelin e qirave sipas lagjes, lexoni qiratë në Tiranë sipas zonës. Nëse jeni pronar dhe doni të dini sa ju jep banesa, provoni llogaritësin e rendimentit të qirasë dhe pastaj publikoni njoftimin falas.
Pyetje të shpeshta
A është e detyrueshme të noterizohet kontrata e qirasë?
Sa depozitë mund të kërkojë pronari?
Kush e paguan tatimin mbi qiranë?
A mund të ma rrisë pronari qiranë gjatë kontratës?
Çfarë ndodh me kontratën nëse pronari e shet banesën?
Si mund ta ndërpres kontratën përpara afatit?
Njoftimet më të reja
€335.000
€4.136/m²
Apartament 1+1, 81 m² – Green Coast 2, Palasë
Green Coast 2, Himarë
€670.000
€6.204/m²
Apartament 1+1, 108 m² me tarracë 121 m² – Green Coast 2, Palasë
Green Coast 2, Himarë
€298.700
€2.510/m²
Apartament 2+1, 119 m² me ballkon 26 m² përballë portit – Orikum Bay, Vlorë · €298.700
Orikum, Vlorë
€286.752
€2.410/m²
Apartament 2+1, 119 m² me ballkon 26 m² përballë portit – Orikum Bay, Vlorë · €286.752
Orikum, Vlorë