Kalo te përmbajtja
Reale.al

Kostoja e jetesës në Shqipëri dhe shpenzimet e shtëpisë

Redaksia e Reale.al · · ⏱ 9 min lexim

Nga fatura e dritave te kuota e pallatit dhe taksa e pronës: çfarë kushton mbajtja e një shtëpie në Shqipëri dhe si t'i vlerësoni kostot para se të firmosni.

Kostoja e jetesës në Shqipëri dhe shpenzimet e shtëpisë

Shkurt

  • Banesa është zëri më i madh i buxhetit: shikoni njoftimet aktive dhe çmimet zyrtare të referencës.
  • Ngrohja është zakonisht elektrike, ndaj fatura e dritave rritet në dimër dhe në verë.
  • Kuota e pallatit ndryshon shumë: pyesni çfarë përfshin dhe nëse ka detyrime.
  • Taksa mbi ndërtesat dhe tarifat vendore varen nga bashkia.
  • Kërkoni faturat e një viti para se të blini ose të merrni me qira.

Kur blini ose merrni me qira një shtëpi në Shqipëri, çmimi është vetëm fillimi. Çdo muaj vijnë faturat e dritave dhe të ujit, interneti, kuota e mirëmbajtjes së pallatit, taksat vendore dhe, herë pas here, riparimet. Ky udhëzues shpjegon nga përbëhen këto kosto, çfarë i bën më të larta ose më të ulëta dhe si t'i vlerësoni para se të firmosni. Nuk japim shifra të sakta që ndryshojnë nga viti në vit; ju tregojmë ku t'i gjeni të vërtetat për shtëpinë që ju intereson.

Sa kushton jetesa në Shqipëri në krahasim me vendet e tjera?

Për shumë familje që vijnë nga Europa Perëndimore, disa shpenzime të përditshme duken më të ulëta, sidomos produktet e freskëta të tregut, shërbimet personale dhe kafeja jashtë. Të tjera nuk janë domosdoshmërisht më të lira, për shembull shumë produkte të importuara, elektronika dhe makinat: krahasoni çmimet në vend para se të vendosni çfarë të sillni me vete. Edhe brenda vendit ka dallime të mëdha: Tirana është zakonisht më e shtrenjtë se qytetet e tjera për qiranë dhe restorantet, ndërsa në bregdet çmimet ndryshojnë shumë mes verës dhe dimrit.

Zëri më i madh i buxhetit për shumicën është banesa, me qira ose me kredi. Këtu nuk do të gjeni mesatare: qiratë dhe çmimet ndryshojnë shumë nga një lagje në tjetrën dhe nga një vit në tjetrin, ndërsa njoftimet në Reale.al tregojnë çmimin e kërkuar, jo atë të rënë dakord. Për një ide konkrete shikoni njoftimet aktive, për shembull apartamentet me qira në Tiranë, dhe krahasoni prona të ngjashme. Për vlerat zyrtare ka çmimet e referencës sipas zonës, indeksin e çmimeve të banesave të Bankës së Shqipërisë dhe statistikat e INSTAT, që publikon edhe të dhënat zyrtare për çmimet e konsumit.

Kostoja e banesës varet kryesisht nga:

  • qyteti dhe lagjja, dhe në bregdet edhe sezoni;
  • mobilimi, gjendja e apartamentit dhe cilësia e izolimit;
  • ashensori, parkimi dhe lloji i ngrohjes;
  • kohëzgjatja e kontratës: për një qira afatgjatë pronarët janë shpesh më të gatshëm të negociojnë.

Cilat janë kostot mujore të një apartamenti?

ZëriÇfarë e përcaktonSi ta vlerësoni
Energjia elektrikeKonsumi, ngrohja dhe ftohja me kondicioner, boileriKërkoni faturat e 12 muajve të fundit
UjiNumri i banorëve, ndërmarrja vendore e ujësjellësitFaturat e fundit; pyesni për ndërprerjet
Mirëmbajtja e pallatitAshensori, pastrimi, roja, ndriçimi i përbashkëtPyesni administratorin për kuotën dhe çfarë përfshin
Interneti dhe TVFibra optike në zonë, paketa e zgjedhurKontrolloni mbulimin e operatorëve në adresë
Taksat vendoreBashkia, sipërfaqja dhe vlera e banesësPyesni bashkinë ose shitësin për pagesat e fundit

Sa paguhet për dritat dhe si ngrohen shtëpitë?

Në shumicën e banesave nuk ka gaz në rrjet dhe ngrohja bëhet me energji elektrike, kryesisht me kondicionerë me pompë nxehtësie. Kjo do të thotë që fatura e dritave rritet në dimër dhe në korrik e gusht, kur ndizen kondicionerët. Tarifat për familjet përcaktohen në nivel kombëtar dhe mund të ndryshojnë me kohën: kushtet në fuqi i jep furnizuesi i energjisë, por e dhëna më e dobishme mbeten faturat reale të shtëpisë që ju intereson. Prandaj një shtëpi e izoluar mirë, me dritare cilësore, mund të kushtojë dukshëm më pak në muaj se një tjetër me të njëjtën sipërfaqe. Disa ndërtime të reja kanë ngrohje qendrore ose me pompa nxehtësie të pallatit; në atë rast pyesni si ndahet kostoja mes apartamenteve.

A ka probleme me ujin?

Në disa zona, sidomos në periferi dhe në qytete bregdetare gjatë verës, uji mund të mungojë në disa orë të ditës. Për këtë arsye shumë pallate dhe shtëpi kanë depozita uji dhe pompa. Pyesni fqinjët ose administratorin si funksionon furnizimi, sa e madhe është depozita dhe kush e mirëmban. Fatura e ujit vjen nga ndërmarrja vendore e ujësjellësit: pyesni ndërmarrjen ose bashkinë nëse në të njëjtën faturë paguhen edhe tarifa të tjera vendore, sepse praktika ndryshon nga një vend në tjetrin.

Sa është kuota e mirëmbajtjes së pallatit?

Në pallatet me shumë apartamente, bashkëpronarët paguajnë një kuotë mujore për pjesët e përbashkëta: pastrimin e shkallëve, ashensorin, ndriçimin, ndonjëherë rojën ose kamerat. Shuma ndryshon shumë nga një pallat në tjetrin dhe mund të llogaritet për apartament ose për m². Ligji përcakton si administrohen pjesët e përbashkëta dhe si vendosin bashkëpronarët; për detajet pyesni një noter ose avokat. Në praktikë, megjithatë, cilësia e administrimit ndryshon shumë. Para se të blini, pyesni:

  • sa është kuota dhe çfarë mbulon;
  • a ka detyrime të papaguara nga pronari aktual;
  • a janë planifikuar punime të mëdha (fasadë, çati, ashensor) që do të ndahen mes pronarëve;
  • kush është administratori dhe si mund ta kontaktoni.

Në ndërtimet e reja kuota është zakonisht më e lartë, por edhe shërbimet më shumë. Në pallatet e vjetra mund të mos ketë fare administrim, dhe riparimet bëhen me marrëveshje mes fqinjëve. Krahasimi i plotë është në artikullin ndërtim i ri apo i vjetër.

Sa është taksa e pronës në Shqipëri?

Pronarët e banesave paguajnë çdo vit taksën vendore mbi ndërtesat, që llogaritet sipas vlerës së pronës dhe zonës. Normën, bazën e llogaritjes dhe përjashtimet e mundshme nuk i japim këtu: ato mund të ndryshojnë dhe të jenë të ndryshme nga një bashki në tjetrën, ndaj konfirmojini me zyrën e taksave vendore të bashkisë ose me një kontabilist. Bashkia aplikon edhe tarifa për shërbime vendore si pastrimi, gjelbërimi dhe ndriçimi publik; pyesni po në atë zyrë si dhe kur paguhen. Pyesni shitësin të tregojë pagesat e fundit: kështu shihni edhe nëse ka detyrime të mbetura. Taksat e blerjes, që paguhen një herë, janë shpjeguar te kostot dhe taksat e blerjes dhe mund t'i vlerësoni me llogaritësin e kostove.

Sa kushton interneti në shtëpi?

Në qytetet kryesore fibra optike është e përhapur dhe disa operatorë ofrojnë paketa internet, TV dhe telefon. Në fshatra dhe në disa zona bregdetare mbulimi është më i dobët, dhe zgjidhja mund të jetë një modem me kartë SIM. Nëse punoni nga shtëpia, kontrolloni mbulimin në adresën e saktë para se të firmosni: pyesni operatorët ose fqinjët, dhe testoni shpejtësinë e rrjetit celular gjatë vizitës.

Sa duhet parashikuar për mirëmbajtjen dhe riparimet?

Përveç kuotës së pallatit, çdo shtëpi ka nevojë për mirëmbajtje: kontrolli i kondicionerëve, boileri, lagështia në muret e jashtme, hidroizolimi i tarracës. Në bregdet ajri me kripë konsumon më shpejt metalin dhe pajisjet e jashtme, dhe një apartament i mbyllur gjithë dimrin mund të ketë probleme me lagështinë. Një rregull praktik është të mbani mënjanë çdo vit një shumë për riparime, më të madhe për shtëpitë e vjetra ose vilat me oborr. Nëse e jepni shtëpinë me qira, këto kosto ulin fitimin real: llogaritësi i rendimentit të qirasë ju ndihmon t'i përfshini.

Sa kushton një shtëpi pushimesh kur nuk jeni aty?

Shumë blerës në bregdet e përdorin shtëpinë vetëm disa javë në vit. Edhe kur është e mbyllur, shtëpia ka kosto: kuota e pallatit, taksat vendore, faturat minimale të dritave dhe të ujit, dhe dikush që e hap, e ajros dhe kontrollon për rrjedhje ose lagështi pas stuhive të dimrit. Nëse e jepni me qira për pushime, shtohen pastrimi mes mysafirëve, ndërrimi i çarçafëve, konsumi më i madh i energjisë dhe ndoshta një person ose agjenci që menaxhon hyrjet dhe daljet. Para se të blini, flisni me pronarë të tjerë në të njëjtin pallat: ata e dinë mirë sa kushton realisht një sezon. Për të parë si janë vendosur çmimet e qirave sezonale në zonë, shfletoni shtëpitë me qira për pushime në Sarandë dhe krahasoni me shpenzimet tuaja.

Po shpenzimet e përditshme jashtë shtëpisë?

  • Ushqimi: tregjet e fruta-perimeve kanë produkte sezonale me çmime të arsyeshme; produktet e importuara në supermarket kushtojnë më shumë.
  • Transporti: në Tiranë ka autobusë urbanë dhe taksi; jashtë qyteteve të mëdha makina është shpesh e domosdoshme.
  • Shëndetësia: shumë të huaj përdorin klinika private dhe një sigurim shëndetësor privat, që kërkohet edhe për lejen e qëndrimit.
  • Shkollat: në Tiranë ka shkolla ndërkombëtare me tarifa që ndryshojnë shumë.

Çfarë duhet të pyesni para se të firmosni?

Qoftë për blerje apo për qira, disa pyetje të bëra në kohën e duhur ju shpëtojnë nga shumë surpriza. Merrni me vete këtë listë në vizitë:

  • Sa kanë qenë faturat e dritave dhe të ujit në muajt më të ftohtë dhe më të nxehtë?
  • Si ngrohet shtëpia dhe sa vjeç janë kondicionerët dhe boileri?
  • A ka ndërprerje uji ose energjie? A ka pallati depozitë ose gjenerator?
  • Sa paguhet kuota e pallatit, çfarë përfshin dhe kush e mbledh?
  • A janë paguar taksat vendore? A mund të më tregoni faturat e fundit?
  • Cilët operatorë interneti mbulojnë pallatin?
  • Për qira: cilat shpenzime i mbetën qiramarrësit dhe cilat pronarit?

Shënoni përgjigjet te të preferuarat në Reale.al, pranë njoftimit. Kur krahasoni dy ose tre shtëpi, kostot mujore mund ta ndryshojnë zgjedhjen më shumë se çmimi.

Si të llogaritni buxhetin para se të blini ose të merrni me qira

  1. Kërkoni faturat e dritave dhe të ujit për të paktën një vit.
  2. Pyesni administratorin për kuotën e pallatit dhe për punimet e planifikuara.
  3. Kontrolloni pagesat e taksave vendore dhe detyrimet e mbetura.
  4. Verifikoni mbulimin e internetit në adresë.
  5. Shtoni një rezervë vjetore për riparime.

Për qiramarrësit, lexoni edhe udhëzuesin për kontratën e qirasë, ku shpjegohet kush paguan çfarë, dhe artikullin për qiratë në Tiranë. Në Reale.al mund të ruani njoftimet në të preferuarat me shënime, ku mund të mbani edhe kostot mujore që ju tregon pronari.

Pyetje të shpeshta

A është e lirë jetesa në Shqipëri?
Disa shpenzime të përditshme, si produktet e tregut dhe shërbimet, janë shpesh më të ulëta se në Europën Perëndimore. Produktet e importuara, makinat dhe karburanti nuk janë domosdoshmërisht më të lira. Tirana është zakonisht më e shtrenjtë se qytetet e tjera.
Si ngrohen shtëpitë në Shqipëri?
Shumica e banesave nuk kanë gaz në rrjet dhe ngrohen me kondicionerë me pompë nxehtësie. Prandaj fatura e dritave rritet në dimër. Disa ndërtime të reja kanë ngrohje qendrore.
Kush e paguan kuotën e mirëmbajtjes së pallatit?
E paguajnë pronarët e apartamenteve, dhe me marrëveshje mund ta paguajë qiramarrësi. Shuma dhe shërbimet ndryshojnë nga pallati në pallat, ndaj pyesni administratorin para se të firmosni.
Si mund ta di sa do të paguaj në muaj për një shtëpi?
Kërkoni faturat e dritave dhe të ujit të një viti, kuotën e pallatit dhe pagesat e fundit të taksave vendore. Shtoni një rezervë për riparime dhe kontrolloni mbulimin e internetit në adresë.
A ka taksë vjetore për pronën në Shqipëri?
Po, pronarët paguajnë taksën mbi ndërtesat dhe disa tarifa vendore. Përqindja dhe mënyra e pagesës varen nga bashkia, ndaj kërkoni konfirmim atje ose te shitësi.

Njoftimet më të reja