Taksa e fitimit nga shitja e pronës në Shqipëri: sa paguan shitësi
Redaksia e Reale.al · · ⏱ 9 min lexim
Sa taksë paguan kur shet një apartament në Shqipëri? Si llogaritet fitimi kapital, kur paguhet dhe cilat janë kostot e tjera të shitësit.
Shkurt
- Tatohet fitimi nga shitja (çmimi i shitjes minus çmimi i blerjes), jo i gjithë çmimi; normën në fuqi konfirmojeni me noterin ose kontabilistin.
- Taksa është detyrim i shitësit; kur dhe si paguhet jua tregon noteri.
- Për prona të trashëguara ose të privatizuara, vlera fillestare mund të llogaritet ndryshe: pyesni noterin për rastin tuaj.
- Kostot e tjera: noter, certifikatë pronësie, komision agjencie, detyrime të prapambetura.
- Kërkoji noterit një llogaritje me shkrim para se të vendosësh çmimin.
Kur shet një apartament, një shtëpi apo një truall në Shqipëri, çmimi që merr nga blerësi nuk është shuma që të mbetet në xhep. Mes taksës mbi fitimin, tarifave të noterit, regjistrimit në kadastër, komisionit të agjencisë dhe detyrimeve të prapambetura, shitësi duhet të dijë që në fillim sa i kushton shitja. Ky udhëzues shpjegon si funksionon taksa e fitimit nga shitja e pronës, çfarë kostosh të tjera ka shitësi dhe si të përgatitesh që veprimi te noteri të shkojë pa surpriza.
Një paralajmërim i rëndësishëm: rregullat fiskale për pasuritë e paluajtshme mund të ndryshojnë. Prandaj në këtë udhëzues nuk japim norma ose afate: çdo shifër për rastin tënd duhet konfirmuar me noterin, me një kontabilist ose me administratën tatimore përpara se të nënshkruash. Ky artikull të ndihmon të bësh pyetjet e duhura, nuk zëvendëson këshillën profesionale.
Çfarë është taksa e fitimit kur shet një pronë?
Kur një person fizik shet një pasuri të paluajtshme me një çmim më të lartë se ai me të cilin e ka fituar, diferenca konsiderohet fitim kapital dhe tatohet si e ardhur personale. Rregullat i përcakton legjislacioni për tatimin mbi të ardhurat. Normën që aplikohet sot, mënyrën e llogaritjes së bazës, përjashtimet e mundshme dhe përdorimin e çmimeve të referencës kërkoji të konfirmuara nga noteri ose kontabilisti për rastin tënd.
Kjo taksë është e ndryshme nga taksat që paguan blerësi. Blerësi ka kostot e veta (noter, regjistrim, ndonjëherë komision agjencie), të cilat i kemi shpjeguar te kostot dhe taksat e blerjes së shtëpisë. Këtu flasim vetëm për anën e shitësit.
Si llogaritet fitimi i tatueshëm?
Parimi është i thjeshtë: tatohet diferenca mes vlerës së shitjes dhe vlerës së blerjes. Në praktikë, çdo element i kësaj formule ka hollësitë e veta.
| Elementi | Çfarë do të thotë | Çfarë duhet kontrolluar |
|---|---|---|
| Vlera e shitjes | Çmimi i shkruar në kontratën e shitjes te noteri | Pyet noterin çfarë ndodh nëse çmimi i deklaruar është nën çmimin zyrtar të referencës |
| Vlera e blerjes | Çmimi i paguar kur e ke fituar pronën, sipas aktit të fitimit | Për prona të privatizuara, të trashëguara ose të dhuruara, pyet noterin si përcaktohet kjo vlerë |
| Shpenzime të zbritshme | Kosto të dokumentuara që lidhen me pronën | Pyet kontabilistin nëse lejohen zbritje për rikonstruksion apo kosto të tjera dhe me çfarë dokumentesh |
| Fitimi kapital | Vlera e shitjes minus vlera e blerjes (dhe zbritjet e lejuara) | Nëse rezultati është zero ose negativ, kërkoji noterit konfirmim se nuk ka tatim |
| Tatimi | Fitimi kapital shumëzuar me normën | Norma në fuqi në datën e shitjes, e konfirmuar nga noteri ose kontabilisti |
Për shembull, nëse e ke blerë apartamentin para shumë vitesh me një çmim të ulët dhe sot e shet me çmimin e tregut, diferenca mund të jetë e konsiderueshme. Nëse e ke blerë kohët e fundit dhe e shet me pak a shumë të njëjtin çmim, fitimi mund të jetë minimal. Për të kuptuar sa vlen prona sot, mund të përdorësh vlerësimin falas të shtëpisë dhe llogaritësin e rivlerësimit, që të tregon si ka ndryshuar vlera që nga blerja.
Çmimi i referencës dhe çmimi i deklaruar
Në Shqipëri ekziston një sistem çmimesh referencë për pasuritë e paluajtshme sipas zonës. Si ndikon ky çmim reference në llogaritjen e tatimit kur çmimi në kontratë është shumë më i ulët, jua shpjegon noteri ose kontabilisti. Prandaj ulja artificiale e çmimit në kontratë për të paguar më pak taksë nuk është zgjidhje: është e rrezikshme për shitësin dhe për blerësin, sepse blerësi mbetet me një akt që nuk pasqyron shumën e paguar, gjë që i krijon probleme kur të shesë ose kur kërkon kredi. Mjeti çmimet e referencës në Reale.al të ndihmon të gjesh çmimet zyrtare të referencës për zonën tënde, si pikënisje për bisedën me noterin.
Po nëse prona është trashëguar ose dhuruar?
Shumë prona që shiten në Shqipëri janë trashëguar nga prindërit ose janë fituar me privatizim në vitet '90. Në këto raste nuk ka një "çmim blerjeje" të qartë. Rregullat për vlerën fillestare që merret parasysh ndryshojnë: mund të merret parasysh vlera e shënuar në dëshminë e trashëgimisë ose në aktin e dhurimit, ose një vlerë reference; cila vlen për ty e përcakton noteri sipas ligjit në fuqi. Para se të vendosësh çmimin, pyet noterin si do të llogaritet baza në rastin tënd konkret. Kjo mund të ndryshojë ndjeshëm shumën që do të paguash.
Kujdes edhe me pronat me disa bashkëpronarë, si trashëgimtarët e një familjeje. Si ndahet tatimi mes bashkëpronarëve, pyete noterin; në çdo rast të gjithë duhet të jenë të pranishëm ose të përfaqësuar me prokurë te noteri.
Kush e paguan taksën dhe kur?
Taksa mbi fitimin nga shitja është detyrim i shitësit. Pagesa lidhet me kalimin e pronësisë dhe regjistrimin e tij në Agjencinë Shtetërore të Kadastrës (ASHK). Momentin e saktë të pagesës, shumën dhe dokumentin që provon pagesën kërkojini noterit para ditës së aktit, që të mos ketë vonesa në regjistrim.
Kjo do të thotë që shitësi duhet të ketë likuiditet për të paguar taksën në kohën e duhur, ose të bjerë dakord me blerësin që një pjesë e çmimit të paguhet përpara regjistrimit. Shpeshherë kjo zgjidhet me një marrëveshje të qartë në kontratë për kalendarin e pagesave.
Çfarë kostosh të tjera ka shitësi?
Taksa e fitimit nuk është e vetmja kosto. Ja një listë e zërave që shitësi duhet t'i ketë parasysh. Kush paguan çfarë mes palëve është shpesh çështje marrëveshjeje, prandaj shkruajeni qartë në kontratë.
| Kosto | Kush e paguan zakonisht | Shënim |
|---|---|---|
| Taksa mbi fitimin kapital | Shitësi | Norma dhe baza konfirmohen nga noteri ose kontabilisti |
| Tarifa e noterit | Sipas marrëveshjes mes palëve | Kërkoji noterit tarifën përpara |
| Certifikata e pronësisë e përditësuar | Shitësi | Lëshohet nga ASHK; tarifën e tregon ASHK |
| Komisioni i agjencisë | Sipas kontratës me agjencinë | Bihet dakord me agjencinë; shkruajeni në kontratë |
| Detyrime të prapambetura (ujë, energji, taksa vendore, mirëmbajtje pallati) | Shitësi | Blerësi ose noteri mund të kërkojnë vërtetime se nuk ka borxhe |
| Prokura noteriale (nëse nuk je i pranishëm) | Shitësi | E nevojshme për shitësit jashtë vendit |
| Përkthime dhe apostile | Shitësi, nëse ka dokumente të huaja | Për shitës të huaj ose dokumente të lëshuara jashtë |
| Fshirja e hipotekës | Shitësi, nëse prona ka kredi | Banka duhet të lëshojë dokumentin e shlyerjes |
Nëse prona ka ende hipotekë bankare, kjo duhet zgjidhur para ose gjatë shitjes. Lexo më shumë te certifikata e pronësisë dhe hipoteka. Për listën e plotë të dokumenteve, shiko dokumentet për shitjen e shtëpisë.
A ka përjashtime nga taksa e fitimit?
Pyetja më e shpeshtë e shitësve është nëse ka përjashtim për shtëpinë e banimit ose për pronat e mbajtura për shumë vite. Në disa vende europiane ekzistojnë rregulla të tilla; në Shqipëri nëse ka përjashtime dhe për cilat raste duhet verifikuar me noterin ose kontabilistin sipas ligjit në fuqi. Mos u mbështet te ajo që të ka thënë një i njohur që shiti disa vite më parë: rregullat mund të kenë ndryshuar dhe çdo rast ka veçoritë e veta. Kërkoji noterit ose një kontabilisti një llogaritje me shkrim para se të nënshkruash kontratën paraprake.
Si ndryshon situata nëse shitësi është shoqëri ose i huaj?
Nëse prona është në emër të një shoqërie tregtare, të ardhurat nga shitja hyjnë në bilancin e shoqërisë dhe trajtohen sipas rregullave të tatimit për biznesin; nëse aplikohet edhe TVSH dhe si, e përcakton kontabilisti i shoqërisë.
Për shitësit e huaj ose shqiptarët që jetojnë jashtë, ku paguhet taksa për një pronë në Shqipëri dhe çfarë duhet deklaruar në vendin ku jeton varet nga rregullat e të dy vendeve. Ekzistojnë marrëveshje për shmangien e tatimit të dyfishtë, por nëse dhe si zbatohen për ty e konfirmon vetëm një këshilltar fiskal. Pyet një këshilltar fiskal në të dy vendet. Për më shumë mbi rolin e të huajve në treg, shiko të huajt dhe blerja e pronës në Shqipëri.
Si të përgatitesh para se të shesësh?
- Gjej aktin e fitimit të pronës (kontratë shitjeje, dëshmi trashëgimie, akt dhurimi, AMTP) dhe kontrollo çmimin që shkruhet aty.
- Kërko certifikatë pronësie të përditësuar dhe kontrollo që sipërfaqja dhe të dhënat të përputhen me realitetin.
- Kërkoji noterit një llogaritje paraprake të taksës mbi fitimin dhe të kostove të tjera, me shkrim.
- Shlyej detyrimet: ujë, energji, taksa vendore, mirëmbajtje. Mbaj faturat.
- Vendos çmimin duke ditur shumën neto që do të marrësh. Udhëzuesi si të vendosësh çmimin e shitjes të ndihmon të krahasosh me tregun.
- Vendos si do të shesësh: vetë ose me agjenci. Krahasimin e bëjmë te agjenci apo privat.
Si të llogarit sa të mbetet nga shitja?
Një mënyrë praktike është të shkruash në një fletë: çmimi i pritshëm i shitjes, minus komisioni i agjencisë (nëse ka), minus taksa mbi fitimin, minus detyrimet e prapambetura, minus kostot e dokumenteve dhe të noterit që të takojnë sipas marrëveshjes, minus shlyerja e kredisë nëse ka. Rezultati është shuma neto. Nëse po mendon të blesh një pronë tjetër me këto para, kombinoje me llogaritësin e kostove të blerjes dhe me llogaritësin e kredisë, që të kesh pamjen e plotë.
Çmimi që mund të kërkosh varet nga zona, kati, pamja, gjendja e banesës dhe dokumentet. Për t'u orientuar, shiko faqet e çmimeve sipas qytetit me çmimet zyrtare të referencës, njoftimet reale në shitje me çmimin e kërkuar, si dhe indeksin e çmimeve të banesave të Bankës së Shqipërisë dhe statistikat e INSTAT.
Publikimi i pronës në Reale.al
Kur dokumentet janë në rregull dhe e di shumën neto që të intereson, mund të publikosh njoftimin. Për privatët publikimi në Reale.al është falas me planin Fillestar, dhe njoftimi përkthehet automatikisht në anglisht dhe italisht, që ta shohin edhe blerësit e huaj dhe diaspora. Nëse në njoftim tregon që prona ka certifikatë pronësie, blerësit e seriozë e vlerësojnë menjëherë. Fillo nga publiko njoftimin ose lexo më shumë te faqja për pronarët.
Pyetje të shpeshta
Sa është taksa kur shet një shtëpi në Shqipëri?
Kush e paguan taksën e fitimit, shitësi apo blerësi?
A paguaj taksë nëse e shes pronën me të njëjtin çmim që e bleva?
Si llogaritet taksa për një shtëpi të trashëguar?
A mund të shkruaj në kontratë një çmim më të ulët për të paguar më pak taksë?
Kur paguhet taksa e fitimit nga shitja?
Njoftimet më të reja
€335.000
€4.136/m²
Apartament 1+1, 81 m² – Green Coast 2, Palasë
Green Coast 2, Himarë
€670.000
€6.204/m²
Apartament 1+1, 108 m² me tarracë 121 m² – Green Coast 2, Palasë
Green Coast 2, Himarë
€298.700
€2.510/m²
Apartament 2+1, 119 m² me ballkon 26 m² përballë portit – Orikum Bay, Vlorë · €298.700
Orikum, Vlorë
€286.752
€2.410/m²
Apartament 2+1, 119 m² me ballkon 26 m² përballë portit – Orikum Bay, Vlorë · €286.752
Orikum, Vlorë