Llogaria bankare dhe transferta e parave për blerjen e shtëpisë
Redaksia e Reale.al · · ⏱ 8 min lexim
Nga hapja e llogarisë te kontrollet kundër pastrimit të parave dhe depozita te noteri: si t'i kaloni paratë për blerjen e shtëpisë në Shqipëri në mënyrë të sigurt.
Shkurt
- Pagesa për pronën duhet të jetë e gjurmueshme; shumat e mëdha në cash nuk pranohen.
- Jorezidentët mund të hapin llogari, zakonisht duke u paraqitur në degë.
- Përgatitni që në fillim dokumentet për burimin e parave.
- Depozita te noteri ose escrow e mbron blerësin deri në regjistrimin e pronës.
- Verifikoni IBAN-in me telefon dhe bëni një transfertë provë.
Pasi keni gjetur shtëpinë, mbetet një pjesë që shumë blerës e nënvlerësojnë: si do të kalojnë paratë nga llogaria juaj te shitësi, në mënyrë të sigurt dhe të pranuar nga banka e noteri. Për shqiptarët e diasporës dhe për të huajt, kjo do të thotë shpesh të hapin një llogari në Shqipëri, të provojnë origjinën e parave dhe të zgjedhin monedhën e duhur. Ky udhëzues shpjegon çdo hap dhe ju tregon, për çdo rregull, nëse duhet ta konfirmoni me bankën apo me noterin.
A duhet të kem llogari bankare në Shqipëri për të blerë shtëpi?
Jo gjithmonë, por shpesh është zgjidhja më praktike. Pagesa për një pronë duhet të jetë e gjurmueshme: noteri dhe banka duhet të shohin nga vijnë paratë dhe ku shkojnë. Pagesat në para në dorë për shuma të mëdha nuk lejohen ose kufizohen fort: kufirin në fuqi jua tregon noteri ose banka. Mund të transferoni direkt nga llogaria juaj jashtë vendit te llogaria e shitësit ose e noterit, por një llogari në Shqipëri ju ndihmon edhe pas blerjes: për faturat, taksat vendore, mirëmbajtjen e pallatit dhe, nëse e jepni me qira, për të ardhurat.
Si hapet një llogari bankare në Shqipëri nga një i huaj?
Bankat në Shqipëri hapin llogari edhe për jorezidentë, por kërkesat ndryshojnë nga banka në bankë dhe zakonisht kërkohet paraqitja personalisht në degë. Pyesni bankën që zgjidhni, para udhëtimit, nëse hapja bëhet edhe në distancë dhe çfarë dokumentesh duhen. Dokumentet që kërkohen më shpesh janë:
- pasaporta ose karta e identitetit e vlefshme;
- një numër identifikimi në Shqipëri, nëse kërkohet nga banka (për shembull numri personal ose numri tatimor): pyesni bankën cili duhet;
- prova e adresës në vendin ku banoni (faturë ose dokument zyrtar);
- shpjegimi i qëllimit të llogarisë, për shembull blerja e një prone, me kontratën paraprake nëse e keni;
- dokumente për burimin e të ardhurave dhe të parave;
- nëse e keni, leja e qëndrimit; për këtë shihni udhëzuesin për lejen e qëndrimit me pronë.
Kërkoni të hapni llogari në euro dhe në lekë: shumë prona kanë çmim në euro, ndërsa taksat dhe faturat paguhen në lekë. Pyesni për tarifat e mbajtjes së llogarisë, kartën bankare, bankingun online dhe kufijtë ditorë të transfertave.
Çfarë kontrollesh kundër pastrimit të parave duhen pritur?
Bankat dhe noterët janë subjekte që duhet të zbatojnë ligjin për parandalimin e pastrimit të parave. Kjo do të thotë që do t'ju bëjnë pyetje që mund të duken personale, por janë të detyrueshme: kush jeni, nga vijnë paratë, a jeni person i ekspozuar politikisht, pse po blini. Transaksionet e dyshimta dhe ato mbi disa pragje raportohen tek autoriteti kompetent për parandalimin e pastrimit të parave, sipas pragjeve që vendos ligji. Përgatitni që në fillim dokumentet për origjinën e fondeve:
| Burimi i parave | Dokumentet që zakonisht kërkohen |
|---|---|
| Kursime nga paga | Ekstrakte bankare të disa muajve ose viteve, kontratë pune, deklarata tatimore |
| Shitje e një prone tjetër | Kontrata e shitjes dhe prova e arkëtimit në llogari |
| Trashëgimi ose dhuratë | Dokumenti i trashëgimisë ose akti i dhurimit, prova e transferimit |
| Kredi | Kontrata e kredisë dhe prova e disbursimit |
| Të ardhura nga biznesi | Bilance, deklarata tatimore, ekstrakte të llogarisë së biznesit |
Dokumentet e huaja mund të kërkohen të përkthyera, dhe në disa raste me apostile: pyesni bankën dhe noterin në çfarë forme i duan para se t'i përgatitni jashtë vendit. Sa më i qartë të jetë dosja, aq më shpejt shkon procesi.
Si i kalojnë paratë te shitësi në mënyrë të sigurt?
Ka disa mënyra, dhe zgjedhja varet nga lloji i blerjes:
- Transfertë bankare te shitësi në ditën e nënshkrimit te noteri, në llogarinë e shkruar në kontratë. Është më e thjeshta, por ju paguani para se kontrata të regjistrohet në kadastër.
- Depozitë te noteri: paratë depozitohen në një llogari të posaçme të noterit dhe i kalojnë shitësit vetëm pasi prona regjistrohet në emrin tuaj. Kjo mbron blerësin, por duhet konfirmuar me noterin nëse e ofron dhe me çfarë kostoje.
- Llogari escrow në bankë: disa banka ofrojnë llogari të bllokuara me kushte lirimi të përcaktuara në kontratë: pyesni bankën nëse e ofron dhe sa kushton.
- Pagesa me këste te ndërtuesi për blerjet në projekt, gjithmonë në llogarinë bankare të shoqërisë, sipas grafikut të kontratës. Shihni blerjen në projekt.
Rregulla që nuk ndryshojnë: mos paguani kurrë në para në dorë, mos paguani në llogarinë e një personi të tretë që nuk është në kontratë, dhe kërkoni që shuma dhe mënyra e pagesës të shkruhen qartë në kontratë. Hapat e plotë të blerjes janë te blerja hap pas hapi.
Euro apo lekë: në cilën monedhë paguhet?
Në tregun e pronave në Shqipëri çmimet shpallen shpesh në euro, edhe pse monedha zyrtare është leku. Kontrata mund të jetë në euro, por taksat dhe tarifat zyrtare mund të llogariten dhe paguhen në lekë: noteri ju tregon në cilën monedhë dhe me cilin kurs. Kini parasysh:
- kush e mban koston e këmbimit nëse paguani nga një llogari në një monedhë tjetër (për shembull paund, frang zviceran ose dollarë);
- kursi mund të lëvizë mes kontratës paraprake dhe pagesës përfundimtare;
- kur pagesa bëhet nga jashtë në euro, krahasoni kursin e bankës suaj me atë të bankës në Shqipëri.
Për të llogaritur shumën totale, përfshirë tarifat e noterit dhe taksat, përdorni llogaritësin e kostove të blerjes dhe lexoni kostot dhe taksat e blerjes.
Sa zgjat një transfertë ndërkombëtare dhe sa kushton?
Transfertat nga jashtë kalojnë zakonisht përmes rrjetit SWIFT, me komisione nga banka dërguese, ndonjëherë nga banka ndërmjetëse dhe nga banka marrëse. Shqipëria po hyn në zonën SEPA për pagesat në euro, gjë që mund t'i bëjë transfertat nga BE më të shpejta dhe më të lira; nëse banka juaj dhe ajo shqiptare e përdorin tashmë, dhe me çfarë komisioni, pyesni të dyja para transfertës. Disa këshilla praktike:
- njoftoni bankën tuaj para një transferte të madhe, sepse mund ta bllokojë për verifikim;
- bëni një transfertë të vogël provë një javë më parë;
- kontrolloni IBAN-in dhe emrin e përfituesit drejtpërdrejt me noterin ose shitësin, jo vetëm me email, për të shmangur mashtrimet;
- llogaritni disa ditë pune që paratë të mbërrijnë, dhe mos e caktoni nënshkrimin në ditën e transfertës.
A mund të sjell para në dorë në Shqipëri?
Teknikisht mund të sillni para në dorë, por shumat mbi një prag duhet të deklarohen në doganë kur hyni ose dilni nga vendi (pragun në fuqi e konfirmon Drejtoria e Përgjithshme e Doganave para udhëtimit). Edhe kur deklarohen, paratë në dorë krijojnë probleme: banka do të kërkojë origjinën e tyre para se t'i pranojë në llogari, dhe noteri nuk mund të pranojë pagesa të mëdha në cash. Rruga e transfertës bankare është gjithmonë më e sigurt.
Po nëse blej me kredi?
Disa banka shqiptare u japin kredi për shtëpi edhe emigrantëve ose të huajve, me kushte më të rrepta se për rezidentët: kërkesat, paradhënien dhe dokumentet i konfirmon banka. Në këtë rast banka paguan direkt shitësin dhe vendos hipotekë mbi pronën. Simuloni këstin me llogaritësin e kredisë dhe lexoni kredinë për shtëpi.
Çfarë ndodh me llogarinë pas blerjes?
Pas regjistrimit të pronës, llogaria në Shqipëri bëhet mjeti i përditshëm për ta mbajtur shtëpinë. Mund të lidhni me të pagesat e dritave dhe të ujit, kuotën e pallatit dhe taksat vendore, kështu që nuk keni nevojë të transferoni para nga jashtë për çdo faturë. Nëse e jepni shtëpinë me qira, kërkoni që qiramarrësi të paguajë me transfertë bankare: kjo ju jep prova të qarta të të ardhurave, që duhen deklaruar sipas rregullave tatimore në Shqipëri, të cilat jua shpjegon një kontabilist, dhe ndoshta edhe në vendin ku jeni rezident, sipas rregullave të atij vendi. Mos e lini llogarinë pa lëvizje për shumë kohë dhe mbani të përditësuara të dhënat tuaja te banka, sepse llogaritë joaktive mund të bllokohen ose të kenë tarifa shtesë.
Lista e kontrollit para pagesës
- Hapni llogarinë ose sigurohuni që banka juaj pranon transferta drejt Shqipërisë.
- Përgatitni dosjen për burimin e fondeve.
- Bini dakord në kontratë për shumën, monedhën dhe mënyrën e pagesës.
- Verifikoni IBAN-in me telefon ose personalisht.
- Bëni transfertën provë dhe pastaj atë kryesore, me kohë.
- Ruani të gjitha konfirmimet: do t'ju duhen për kadastrën, për lejen e qëndrimit dhe për një shitje të ardhshme. Për taksat në atë rast, shihni taksën e fitimit nga shitja.
Nëse jeni ende në kërkim, shfletoni pronat në shitje dhe lexoni udhëzuesin për blerjen nga të huajt. Për të kuptuar si i kontrollojmë njoftimet dhe agjentët, shihni faqen si verifikojmë.
Pyetje të shpeshta
A mund të hap llogari bankare në Shqipëri pa qenë rezident?
A mund ta paguaj shtëpinë në para në dorë?
Çfarë është depozita te noteri?
Cilat dokumente provojnë origjinën e parave?
Sa zgjat një transfertë nga jashtë?
Njoftimet më të reja
€335.000
€4.136/m²
Apartament 1+1, 81 m² – Green Coast 2, Palasë
Green Coast 2, Himarë
€670.000
€6.204/m²
Apartament 1+1, 108 m² me tarracë 121 m² – Green Coast 2, Palasë
Green Coast 2, Himarë
€298.700
€2.510/m²
Apartament 2+1, 119 m² me ballkon 26 m² përballë portit – Orikum Bay, Vlorë · €298.700
Orikum, Vlorë
€286.752
€2.410/m²
Apartament 2+1, 119 m² me ballkon 26 m² përballë portit – Orikum Bay, Vlorë · €286.752
Orikum, Vlorë